In de tweede post uit de serie Electoraten worden de attitudes met betrekking tot gender en rolverdelingen onderzoek. Voor de data, de steekproefomvang en andere technische informatie verwijs ik naar de eerste in de serie, namelijk die over vertrouwen

De vragen die voor dit onderzoek zijn gebruikt, komen uit dezelfde LISS Core Study als de vragen over vertrouwen, namelijk Politics and Values. Het betreft de vraag nummers 109–115, 143–146, 151–154. De vraagtext zoals deze in de LISS-enquête is gesteld, staat altijd in een noot naast het betreffende figuur.

In deze eerste van een korte serie over de electoraten van de verschillende partijen van de Nederlandse politiek zal ik ingaan op het aspect vertrouwen.

Hiervoor maak ik gebruik van de data van het LISS panel dat wordt beheerd door CentERdata van de Tilburg University. Ik heb gebruik gemaakt van de Liss Core Study Politics and Values, en wel de volgende jaren: Wave 10 afgenomen van december 2017 tot en met maart 2018, Wave 11 afgenomen van december 2018 tot en met maart 2019, en Wave 12 afgenomen van december 2019 tot en met maart 2020. De data vallen dus binnen de regeerperiode van het huidige kabinet.

In een tijd waarin geluk een veelgezocht goed is, en waarin op de behoeftigheid die er met betrekking tot dit goedje overvloedig lijkt te zijn – en behoeftigheid heerst slechts daar waar een tekort wordt ervaren – door allerhande tv-programma’s, bladen en websites handig wordt ingespeeld, kan een passage uit het werk van Immanuel Kant ons wellicht tot leidraad zijn die ons op een ander pad brengt dan dat van het zoeken naar je geluk, het vinden van je ware voldoening, het bereiken van je waren bestemming, en aanverwante dwaalwegen.

In het blad Filosofie las ik een interview, uit 2011, met Richard Sennett waarin de denker de bezinemoter, en het gebruik ervan in personen- en vrachtvervoer, vergelijkt met de ontwikkeling en opkomst van sociale media. De impact op het klimaat van de bezinemoter is immens gebleken wat echter niet maakt dat wij met het gebruik ervan zijn gestopt of hebben gekeken naar alternatieven. Dit zijn we pas gaan doen toen de desastreuze gevolgen ervan niet langer ontkend kon worden.

Jep Gambardella verwoordt het even groots als plat. Zinnen uit een stad waarin alles versmelt tot één kolkende stroom van leven. Hij toont ons het heiligste als Caravaggio: uitgekleed, naakt ontdaan van elke verhevenheid. En daardoor, daardoor is het zo intens menselijk en zo prozaïsch. Het verhaal mens. Hier komen Jep en Stéphane Mallarmé samen. Wij zijn een glimlach in een graftombe.

Ik moet bekennen dat Juf Ank en juf Helma feitelijk pas achteraf een aardige inleiding tot deze Bayesian inference bleken te zijn. Ank zal onmiddellijk zeggen dat dit zeer noodzakelijk en goed is, wellicht zonder het zelf te begrijpen. Helma zal grommend weglopen en een peuk opsteken bij het raam in haar klaslokaal. Hoe ook, ik hoop dat ze me het niet euvel duiden dat ik hen hier ongevraagd ten tonele voer.

Scene: op een ochtend in de lerarenkamer van basisschool De Klimop.

Directeur Anton: Goeiemoggel! Hoe is de sfeer?

Juf Helma: Ja, kut! Het koffiezetapparaat doet het niet!

In het eerste studiejaar worden verscheidene vakken onderwezen die zijn ingedeeld rond een onderwijsaspect. Deze zijn gekoppeld aan één van de vier onderwijsperiodes in het collegejaar. Het kan interessant zijn om te zien hoe deze soms zeer diverse onderdelen zich tot elkaar verhouden. Als een student het heel goed doet met betrekking tot het aspect Leiden van een leersituatie, haalt hij dan meestal ook hoge cijfers in de stage? Om deze vragen te beantwoorden geven de correlaties tussen deze onderdelen een eerste inzicht.

Vanuit verschillende perspectieven is er de laatste jaren meer en meer aandacht gekomen voor de wijze waarop de ontwikkeling van het brein bij jongeren van invloed is op studievoortgang en studieresultaten. Vooral mannelijke studenten krijgen in deze onderzoeken veel aandacht. De resultaten die geboekt worden in verschillende wetenschappelijke disciplines, die zich direct of indirect uitspreken over onderwijsaspecten, hebben er onder andere toe geleid dat de Onderwijsraad in haar Werkprogramma 2019 een afzonderlijke paragraaf (§2.2) opneemt, getiteld Verschillen tussen jongens en meisjes in het onderwijs. Ook een eenvoudige zoekopdracht op de website van bijvoorbeeld Jelle Jolles levert al snel een beeld op waaruit blijkt dat verschil in geslacht en de daarmee gepaard gaande verschillen in hersenontwikkeling mogelijk van invloed zijn op onderwijsresultaten en voortgang. Ook de Onderwijsinspectie onderkent het probleem, getuige alleen al de titel van de bijdrage: Voortgezet onderwijs doet jongens tekort.

Wat als… Wat als de taal niet mijn instrument is? Wat als de taal niet alleen niet mijn instrument is, maar helemaal geen instrument is?

Taalverwering is geen genitivus objectivus maar een genitivus subjectivus. Ik verwerf de taal niet, de taal verwerft mij. Wanneer ik mij de taal lijk te verwerven, is het feitelijk mijn genetisch bepaalde taligheid die geactiveerd wordt. De taal was er al. Niet alleen buiten mij in gesproken en geschreven vorm, maar ook in mij in de vorm een replicatieve genen.

Starting from some of the conclusions Dresher (2013) reached in his research into the Tiberian Masoretic cantillation marks, I will put some of his hypotheses to the test and confront them with the data in the codices.Dresher, Bezalel E. “Biblical Accents: Prosody.” In Encyclopedia of Hebrew Language and Linguistics, edited by Geoffrey Khan, 288–96. Leiden: Brill, 2013.

The Masoretic Hebrew text of the book שׁיר השׁיריםSong of Songs or Canticles consists of 117 פסוקים, that is a string of words marked at the end by the so-called סוף פסוק. This textual unity is called verse in our contemporary translations.

In NRC van 8 november 2018 las ik een artikel van Alma Mathijsen over een boeiend onderwerp dat vragen oproept die ons, zo denk en voel ik het althans, terugwerpen op de fundamenten van ons westers denken.

In het artikel wordt betoogd dat het vreemd is, een slechts zaak, dat ik als ongeborene geen keuze heb in het aanvaarden of het afwijzen van het leven en wel alvorens dit leven een aanvang heeft gehad.

Is Technik wellicht Wille zur Macht? Is dat wat Heidegger in de jaren vijftig van de vorige eeuw denkend op het spoor komt en verwoordt dat wat Nietzsche met Wille zur Macht bedoelde? Het zou het kunnen zijn, daar het gaat om beheersing en dus om inrichting, aanranding, sturing.

Misschien is Technik als Geschik de wijze waarop zijn voor ons westerlingen nu, dat wil zeggen sinds de Grieken, Wille zur Macht ís.

Eens in de zoveel tijd lees je een boek waardoor je, op basis van de titel, eerder negatief dan positief nieuwsgierig geprikkeld wordt het te lezen. Dit overkwam mij deze zomer met een publicatie van Bryan Caplan (hoogleraar economie aan de George Mason University) uit 2018 getiteld The Case against Education: Why the Education System Is a Waste of Time and Money en tot mijn verbazing moest ik hem op vele vlakken gelijk geven in zijn argumentatie, maar ook - en dat was pijnlijker - in zijn conclusies: onderwijs betreft het halen van diploma’s als signaleringsmiddel en wel als signalering voor niet zozeer kennis en vaardigheden, maar als bewijs van specifiek sociaal gewenst gedrag en als bewijs van aangepastheid aan specifieke maatschappelijke normen.

Hoewel de aanleiding voor deze korte overdenking is gelegen in een TED talk van David Christian start ik hier met Heidegger en Novalis.

In januari 1959 hield Martin Heidegger een voordracht voor de Bayerischen Akademie der schönen Künste en de Akademie der Künste in Berlin getiteld Der Sprache. Deze voordracht is later opgenomen in de bundel Unterwegs zur Sprache onder de titel Der Weg zur Sprache. In de openingsalinea van dit essay citeert Heidegger een zin uit het begin van Monolog een werk van Novalis (1772–1801)

Moet ik zwijgen en afwachten? Nee, moeten kan helemaal niet; moeten, mogen, kunnen… modaliteiten die allemaal al technisch zijn. Afwachten hoe de taal mij opeist? Luisteren naar hoe de taal mij uitdaagt te spreken?

In zijn novelle Aantekeningen uit het ondergrondseIk gebruik de vertaling van Hans Leerink verschenen bij van Oorschot in 1957. Waarin overigens geaccentueerde lettergrepen soms met accent grave worden gezet i.p.v. accent aigu zoals blijkt uit het eerste citaat. uit 1864 introduceert Dostojevski zijn hoofdpersoon in een voetnoot bij de titel van het eerste deel als volgt:

Zowel de auteur van de aantekeningen als de « Aantekeningen » zelf zijn natuurlijk fictief. Niettemin, zulke mensen als de schrijver van dergelijke aantekeningen kùnnen niet alleen, maar moeten zelfs bestaan in onze samenleving, gezien de omstandigheden waaronder heel onze samenleving tot stand is gekomen.

We treffen hem op het eind van zijn leven, Qohelet, koning van Jeruzalem, in een bijna tedere zelfreflectie. Een oude man kijkt terug op zijn leven. Een leven waarin hij heeft geploeterd, gewerkt en, naar maatschappelijke waarden gemeten, zeer succesvol is geworden.

In een dorpje gelegen in de haute Corrèze, staan we op een camping. Aan het eind van de dag heeft zich enige afwas opgehoopt en ik pak alles bij elkaar om het loopje naar de wasruimte te maken.

Er rijden geen treinen maar bussen tussen Arnhem en Nijmegen. Even voor Nijmegen neemt de chauffeur een afslag die de route naar het centraal station in Nijmegen er niet bepaald korter op maakt. Ik vraag me af waarom hij deze route neemt. Zou de andere brug zijn afgesloten?